नोंद पूरे बिस्तर में नहीं होती...

नींद पूरे बिस्तर में नहीं होती 
वो पलंग के एक कोने में 
दाएँ या बाएँ 
कसी मख़्सूस तकिए की 
तोड़-मोड़ में छुपी होती है 
जब तकिए और गर्दन में समझौता हो जाता है 
तो आदमी चैन से सो जाता है ।

निदा फ़ाज़ली ✍️ 

मैं तुम्हारी आँखों में ....

मैं तुम्हारी आँखों में 
प्यार बनके रहता हूँ, 
नूर बनके बसता हूँ, 
ख़्वाब बनके ज़िंदा हूँ। 
मेरे सारे ख़्वाबों को 
इन जमील (सुंदर) आँखों के एक गोशे में 
तुम छुपा के रख लेना, 
और अगर कभी ये ख़्वाब 
फूल बनके महकें, 
तो इनकी खुशबुओं में 
तुम मेरे नाम के सब हर्फ़ (अक्षर) 
एहतियात से रखना ।

ज़िया मोहिउद्दीन✍️

वो जो शायर था...

वो जो शायर था, 
चुप सा रहता था 
बहकी बहकी सी बातें करता था 
आँखें कानों पे रख के सुनता था 
गूँगी ख़ामोशियों की आवाज़ें 
जम्अ करता था चाँद के साए 
गीली गीली सी नूर की बूंदें 
ओक में भर के खड़खड़ाता था 
रूखे रूखे से रात के पत्ते 
वक़्त के इस घनेरे जंगल में 
कच्चे पक्के से लम्हे चुनता था

हाँ, वही, वो अजीब सा शायर 
रात को उठ के कुहनियों के बल 
चाँद की ठोड़ी चूमा करता है!!

चाँद से गिर के मर गया है वो 
लोग कहते हैं खुद-कुशी की है । 

गुलज़ार ✍️ 

अगर तलाश करूँ कोई मिल ही जाएगा...

अगर तलाश करूँ कोई मिल ही जाएगा
मगर तुम्हारी तरह कौन मुझ को चाहेगा

तुम्हें ज़रूर कोई चाहतों से देखेगा
मगर वो आँखें हमारी कहाँ से लाएगा

न जाने कब तिरे दिल पर नई सी दस्तक हो
मकान ख़ाली हुआ है तो कोई आएगा

मैं अपनी राह में दीवार बन के बैठा हूँ
अगर वो आया तो किस रास्ते से आएगा

तुम्हारे साथ ये मौसम फ़रिश्तों जैसा है
तुम्हारे बा'द ये मौसम बहुत सताएगा ।

बशीर बद्र ✍️

ਸੁਫ਼ਨੇ ਕੀ ਹੰਦੇ ਨੇ...

ਅਸਾਨੂੰ ਨਹੀ ਪਤਾ
ਸੁਫ਼ਨੇ ਕੀ ਹੰਦੇ ਨੇ

ਸੁਫ਼ਨੇ ਦੇਖਣਾ ਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨਾ
ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ 

ਸਾਨੂੰ ਸੁਫ਼ਨੇ ਨਹੀ ਆਉਦੇਂ
ਸੁਫ਼ਨਿਆ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ
ਨੀਂਦ ਦਾ ਹੋਣਾ 

ਤੇ ਭੁੱਖੇ ਪੇਟ ਕਦੀ
ਨੀਂਦ ਨਹੀ ਆਂਉਦੀ 

ਸਾਨੂੰ ਨਹੀ ਪਤਾ
ਸੁਫ਼ਨੇ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ
ਸਾਨੂੰ ਸੁਫ਼ਨੇ ਨਹੀ ਆਂਉਦੇ ।

ਸਾਨੂੰ ਸੁਫ਼ਨੇ ਰਾਸ ਨਹੀ ਆਂਉਦੇ
ਦੋ ਡੰਗ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ
ਸਾਡੇ ਭੁੱਖੇ ਢਿੰਡਾ ਨੂੰ 
ਨਹੀ ਭਰ ਸਕਦਾ ।

ਸੁਫ਼ਨੇ ।
ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਰੱਸੀ ਤੇ
ਲਟਕੇ ਹੋਏ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਦੇ
ਮੁਰਦਾ ਜਿਸਮ ਵਿੱਚ 
ਜਾਨ ਨਹੀ ਫੂਕ ਸਕਦੇ ।

ਸੁਫ਼ਨੇ ਸਾਡੇ ਕੁੱਝ ਨਹੀ ਲੱਗਦੇ
ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ਼
ਬੰਦ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੇ
ਵਹਿਮ ਤੋਂ ਬਿੰਨਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀ 

ਮੈਂ ਕਦੀ 
ਸੁਫ਼ਨੇ ਨਹੀ ਵੇਖੇ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ
ਬੱਸ ਖੁੱਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ
ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਚੂਰ ਚੂਰ ਹੁੰਦੇ

ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ 
ਕਿਸੇ ਬੇਵਸ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚੋਂ
ਟੱਪਕੇ ਹੋਏ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ 
ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂਉਦੇਂ ਹੋਏ

ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ 
ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜੇ ਹੋਏ
ਸੁਪਨਿਆ ਨੂੰ ਜਵਾਨ ਹੁੰਦੇ
ਤੇ ਮੰਡੀਆ ਵਿੱਚ 
ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 
ਦਮ ਤੋੜਦੇ ਹੋਏ

ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ
ਸੁਪਨਿਆ ਨੂੰ ਬੰਜਰ ਪਈ
ਜ਼ਮੀਨ ਉਪਰ 
ਸੁੱਕ ਕੇ ਤਰੇੜਾਂ ਖਾਏ ਹੋਏ
ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ 
ਕਦੀ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ

ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ
ਉਸ ਬੁੱਢੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ
ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਨੂੰ
ਸੁਫ਼ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ
ਜਿਸ ਦੇ ਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ
ਝੂਠਾ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ 
ਸਾਬਿਤ ਕਰ 
ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿਤੀ ਗਈ

ਮੈਂ ਚਖਿਆ ਹੈ 
ਤਿੜਕੇ ਹੋਏ ਸੁਫ਼ਨਿਆ ਦੀ
ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਭ ਦਾ ਦਰਦ

ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ
ਸੁਫ਼ਨਿਆ ਦੇ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣਾਂ
ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੜਕਦੇ ਹੋਏ

ਸਾਨੂੰ ਸੁਫ਼ਨੇ ਨਹੀ ਆਂਉਦੇ
ਸਾਨੂੰ ਸੁਫ਼ਨੇ ਰਾਸ ਨਹੀ ਆਂਉਦੇ
ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਸੁਫ਼ਨੇ ਨਹੀ ਆਂਉਦੇ...

ਅਮਰ ਸੰਘਰ ✍️

ਫੁਟਪਾਥ ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਨਿੱਕੀ ਬੱਚੀ ....

ਡਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ 
ਕਮਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦੇ ਹੀ 
ਫੁਟਪਾਥ ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ
ਨਿੱਕੀ ਬੱਚੀ 

ਆਖਦੀ ਹੈ 
ਕਮਰੇ ਘਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ
ਤੇ ਕਮਰੇ ਮੰਦਿਰ-ਮਸਜਿਦ ਵੀ

ਪਰ ! 
ਕੁੱਝ ਕਮਰੇ 
ਵੇਸਵਾ ਦਾ ਕੋਠਾ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ
ਜਿਥੇ ਸਿਰ ਢਕਣ ਲਈ
ਛੱਤ ਤਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ
ਤਨ ਢਕਣ ਲਈ 
ਕੱਪੜਾ ਨਹੀਂ ।

ਅਮਰ ਸੰਘਰ ✍️

ਤੁਸੀ ਕੀ ਜਾਣੋਂ...

ਤੁਸੀ ਕੀ ਜਾਣੋਂ
ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ 
ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ ਫ਼ੁੱਲਾਂ ਦੀ 
ਮਹਿਕ !! 

ਤੁਸੀ 
ਕਦੀ ਨਹੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ
ਕੀ ਹੁੰਦਾਂ ਹੈ 
ਤੱਪਦੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਦੀ 
ਠੰਢਕ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ

ਕਿੰਨੇ ਸੋਹਣੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ
ਕੈਕਟਸ ਦੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਲੱਗੇ
ਨੁਕੀਲੇ ਕੰਢੇ ।

ਕਿੰਨੇ ਕੋਮਲ ਹੁੰਦੇ ਨੇ
ਕਿਸੇ ਮਹਿਨਤਕਸ਼ ਦੇ
ਝਰੀਟਾਂ ਲੱਗੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੱਥ

ਕਿੰਨਾਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾਂ ਹੈ
ਗਰਮੀ ਚ ਝੁਲਸੇ ਹੋਏ 
ਸਰੀਰਾਂ ਅੰਦਰ ਦਿਲ ।

ਕਿੰਨਾ ਹੀ 
ਅਰਾਮਦੇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂਭੇ ਹੋਏ
ਨੁਕੀਲੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਚੋਭ

ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ
ਪਵਿਤਰ ਹੁੰਦੀ ਨੇ
ਇੱਕ ਕਿਰਤੀ ਦੇ ਜਿਸਮ
ਤੋਂ ਟੱਪਕਦੀਆਂ
ਖੂਨ, ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ

ਨਹੀ ! 
ਤੁਸੀ ਇਹ ਕਦੀ ਨਹੀ 
ਜਾਣ ਪਾਉਗੇ

ਬੜਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ
ਤੁਹਾਡੇ ਬੰਜਰ ਹੋਏ ਦਿਲਾਂ ਲਈ
ਇਹ ਸਭ ਜਾਣ ਪਾਉਣਾ

ਕਿਉਕੀ ਬੰਜਰ ਹੋਈਆ 
ਜਮੀਨਾਂ ਉਪਰ ਫ਼ੁੱਲ ਨਹੀ ਖਿਲਦੇ
ਜਿੰਨਾ ਦੀ ਮਹਿਕ ਤੁਸੀ ਮਾਣ ਸਕੋ

ਏ.ਸੀ ਕਾਰਾਂ ਤੇ ਏ.ਸੀ 
ਕਮਰਿਆ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ 
ਪਸੀਨਾਂ ਨਹੀ ਆਉਦਾਂ
ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀ ਨਹੀ ਜਾਣ ਪਾਉਗੇ
ਕਦੀ ਵੀ ਖੂਨ ਪਸੀਨੇ ਦੀ 
ਪਵਿਤਰਤਾ 

ਤੁਸੀ ਨਹੀ ਜਾਣ ਪਾਉਗੇ
ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂਭੇ ਹੋਏ 
ਪੱਥਰ ਦੀ ਚੋਭ ਦਾ ਅਰਾਮਦੇਹ ਦਰਦ
ਕਿਉਕੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਣਾਂ 
ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੈ ।

ਤੁਹਾਡੇ ਕਠੋਰ ਹੱਥ
ਤਾਂ ਬਸ ਖੋਹਣ ਜਾਣਦੇ ਨੇ
ਸਾਡੇ ਹੱਕਾਂ ਤੇ ਸਾਡੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ

ਪੈਸੇ ਦੀ ਗੱਠੀਆਂ 
ਗਿਣਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥ 
ਇਹ ਕਦੀ ਨਹੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ 
ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਕੋਮਲ ਹੁੰਦੇ ਨੇ
ਕਿਰਤੀ ਦੇ ਹੱਥ 

ਨਹੀ ਤੁਸੀ ਕੁੱਝ ਨਹੀ 
ਜਾਣ ਸਕਦੇ... 

ਅਮਰ ਸੰਘਰ✍️

इक हुनर है जो कर गया हूँ मैं...

इक हुनर है जो कर गया हूँ मैं
सब के दिल से उतर गया हूँ मैं

कैसे अपनी हँसी को ज़ब्त करूँ
सुन रहा हूँ कि घर गया हूँ मैं

क्या बताऊँ कि मर नहीं पाता
जीते-जी जब से मर गया हूँ मैं

अब है बस अपना सामना दर-पेश
हर किसी से गुज़र गया हूँ मैं

वही नाज़-ओ-अदा वही ग़म्ज़े
सर-ब-सर आप पर गया हूँ मैं

अजब इल्ज़ाम हूँ ज़माने का
कि यहाँ सब के सर गया हूँ मैं

कभी ख़ुद तक पहुँच नहीं पाया
जब कि वाँ उम्र भर गया हूँ मैं

तुम से जानाँ मिला हूँ जिस दिन से
बे-तरह ख़ुद से डर गया हूँ मैं

कू-ए-जानाँ में सोग बरपा है

कि अचानक सुधर गया हूँ मैं ।

जौन एलिया ✍️ 

मिरे हम-नफ़स मिरे हम-नवा मुझे दोस्त बन के दग़ा न दे...

मिरे हम-नफ़स मिरे हम-नवा मुझे दोस्त बन के दग़ा न दे
मैं हूँ दर्द-ए-'इश्क़ से जाँ-ब-लब मुझे ज़िंदगी की दु'आ न दे

मिरे दाग़-ए-दिल से है रौशनी इसी रौशनी से है ज़िंदगी
मुझे डर है ऐ मिरे चारा-गर ये चराग़ तू ही बुझा न दे

मुझे छोड़ दे मिरे हाल पर तिरा क्या भरोसा है चारा-गर
ये तिरी नवाज़िश-ए-मुख़्तसर मिरा दर्द और बढ़ा न दे

मिरा 'अज़्म इतना बुलंद है कि पराए शो'लों का डर नहीं
मुझे ख़ौफ़ आतिश-ए-गुल से है ये कहीं चमन को जला न दे

वो उठे हैं ले के ख़ुम-ओ-सुबू अरे ओ 'शकील' कहाँ है तू
तिरा जाम लेने को बज़्म में कोई और हाथ बढ़ा न दे ।

शकील बदायूंनी ✍️ 

मुझे दोस्त बन के दग़ा न दे...

मेरे हम-नफ़स, मेरे हम-नवा, 
मुझे दोस्त बन के दग़ा न दे
मैं हूँ दर्द-ए-इश्क़ से जाँ-बलब, 
मुझे ज़िन्दगी की दुआ न दे

मुझे छोड़ दे मेरे हाल पर, 
तेरा क्या भरोसा है चारागर
ये नगीज़-ए-शब-ए-फ़िराक़ है, 
इसे तू ही अब  न बढ़ा न दे
मुझे दोस्त बन के दग़ा न दे...मेरे हम-नफ़स...

जिसे कह दिया तू ने ज़हर-ए-ग़म, 
तो हमीं ने पी ली हँस के हम
जो कहा तू ने ये ज़हर है, 
तो मुझे न ज़हर-ए-वफ़ा न दे
मुझे दोस्त बन के दग़ा न दे...मेरे हम-नफ़स...

मैं हूँ दर्द-ए-इश्क़ से जाँ-बलब...
जो कहा तू ने ये ज़हर है, 
तो मुझे न ज़हर-ए-वफ़ा न दे
मेरे हम-नफ़स, मेरे हम-नवा, 
मुझे दोस्त बन के दग़ा न दे ।

शकील बदायूंनी ✍️